Aan het woord: Bart van Teeffelen

05 maart 2021

Zeg je ‘MindLabs’, dan zeg je ‘projecten’. Want experimenteren, onderzoeken, ontwikkelen en creëren zit in ons DNA. Er lopen altijd verschillende projecten. Maar hoe divers ook, één ding hebben ze hoe dan ook met elkaar gemeen; wij zijn er stuk voor stuk ontzettend trots op. Met ‘wij’ bedoelen we onder meer onze programmamanagers. In de rubriek ‘Aan het woord’ vragen we steeds een van hen het hemd van het lijf. Met een reeks vragen over een van die pareltjes. In deze editie: Bart van Teeffelen van de Fontys Hogeschool voor Journalistiek over het project ‘Journalism by the Dashboard Light’.

Bart, jij kunt ons alles vertellen over ‘Journalism by the dashboard light’. Brand los: wat houdt het project precies in?  
Met de introductie van tools als Google Analytics kunnen journalisten tegenwoordig ontzettend veel data achterhalen; hoe vaak er online op een productie geklikt is, wat de leestijden zijn, waar de lezers vandaan komen en welke devices ze gebruiken bijvoorbeeld. In dit project leggen we alle mogelijke tools naast elkaar. Om te kijken hoe ze gebruikt worden binnen de Nederlandse journalistiek, hoe ze gewaardeerd worden door de redacties zelf en wat de gevolgen van het gebruik ervan voor de nieuwsoutput zijn. Want doe je als journalist of nieuwsredactie wat met die informatie of niet? En zo ja: ga je dan richting clickbait? Of heb je zelf nog heel duidelijk voor ogen wat je zou moeten brengen? We doen dus onderzoek naar de keuzes die nieuwsredacties op basis van lezersdata maken. 

Waarom is dit echt een project voor MindLabs? 
Met dit project onderzoeken we de impact van algoritmes op de journalistieke nieuwsoutput. Voor het eerst, want nog nooit heeft iemand al die gegevens naast elkaar gelegd en ze op deze manier bestudeerd. Het project past dan ook op veel manieren bij MindLabs.  

Welke MindLabs-partners zijn bij dit project betrokken?  
Het Brabants Dagblad − onderdeel van DPG Media − is nauw bij dit project betrokken. DPG Media heeft namelijk ook een eigen tool. En we zijn verkennende gesprekken aan het voeren met ROC Tilburg; daar wordt een opleiding tot content creator opgezet, dus we willen ze hier heel graag in meenemen. Maar we kijken natuurlijk ook verder dan de MindLabs-partners. Naar andere partijen die relevant kunnen zijn voor een goed beeld.  

Wat voor concrete producten of uitkomsten gaat jouw project idealiter opleveren?  
Het is de taak van de journalistiek om aan de maatschappij te vertellen hoe de genoemde technologieën in elkaar steken. Dat algoritmes invloed hebben op de samenleving en wat jij als consument voor je neus krijgt. Want op heel veel gebieden − niet alleen in de journalistiek trouwens − is dat momenteel het geval. In algemene zin weten journalisten daar echter veel te weinig over. De journalistiek is dan ook onvoldoende in staat om op dat gebied de kritische vragen te stellen die je van haar zou mogen verwachten. 

En dus willen wij inzicht geven in hoe het werkt, en het gesprek erover starten. Want er is een complete onlinemaatschappij aan het ontstaan, en pas wanneer we de achterkant daarvan begrijpen en erover filosoferen, kunnen we ook op dát vlak kritisch blijven. We hebben onszelf dan ook ten doel gesteld een debat rondom dit thema te organiseren. Om in gesprek te gaan over dat wat op dit specifieke onderwerp betreft goed is voor de journalistiek, en wat minder. 

Wat is jouw rol als programmamanager in dezen? Waar houd jij je vooral mee bezig? 
Ik ben voornamelijk bezig om partijen bij elkaar te brengen en gooi zo veel mogelijk lijntjes uit om de juiste interviewkandidaten te vinden. Naast mijzelf zijn er nu 2 docent-onderzoekers en een projectleider bij dit project betrokken. Als zij hulp nodig hebben, spring ik ook bij. En ik filosofeer met regelmaat mee over de doorvertaling naar een event.  

Ik heb daarnaast de taak om samen met de projectleider de kennis die uit dit onderzoek voortvloeit terug te brengen naar de Fontys Hogeschool voor Journalistiek. Want die opgedane inzichten wil je natuurlijk meegeven aan de komende generatie journalisten. 

Jullie hebben in dit project vast en zeker al wat hoogtepunten te pakken gehad. Kun je een mooie uitlichten? 
Nee, nog niet eigenlijk. Daar is het echt nog te vroeg voor. 

Even vooruitblikkend dan; hoe gaan jullie als projectgroep de eerste mijlpaal vieren? Zijn daar al creatieve ideeën over… 
Met taart! Verder dan dat heb ik er eigenlijk nog niet over nagedacht. We weten dat het event op 22 april eraan komt, dus dan gaan we er sowieso wel een feestje van maken. Maar ik houd me nu meer bezig met de vraag hoe we de resultaten straks goed de wereld in sturen. Je wilt de boel uiteindelijk in beweging brengen. De onderwijstak, maar ook het huidige werkveld. Overal is de discussie ontzettend van belang.  

Wij gaan afronden. Dan kun jij ook weer verder met het project. Wat ga je nu doen? Weer volle bak de technologie in? Of wordt het nu eerst een kop koffie of iets sterkers? 
Ik heb wat warme ingangen voor interviews waar ik nog even achteraan ga. En ik ga weer met de twee onderzoekers bij elkaar zitten om te kijken wat er verzameld is. Zo kunnen we de volgende stappen bepalen.  

Op de hoogte blijven van dit project en de ontwikkelingen rondom het uiteindelijke event op 22 april? Houd onze socials in de gaten en mis niks!